اخبار سازمان اوقاف

گفت‌و‌گو
پربازدیدترین اخبار
  • امروز
  • دیروز
  • هفته
  • ماه

امروز

دیروز

هفته

ماه

آزادی زندانیان نیازمند

سامانه سجنا (نیروی انسانی)

خدمات غیر حضوری

سامانه شکایات

مدیریت تخصصی در خیریه ها را به طور جدی  پیگیری می کنیم

مدیریت تخصصی در خیریه ها را به طور جدی پیگیری می کنیم

گفتگو با رضا معممی مقدم مدیرکل امور اجتماعی و موسسات خیریه

 چهارشنبه 1 اسفند 1397   423  0      

اداره کل اجتماعی و موسسات خیریه یکی از بخش های مهم سازمان اوقاف و امور خیریه محسوب می شود بخصوص در دوره جدید مدیریت این سازمان که بر مسائلی همچون پرداختن به امور خیریه، ارائه خدمات به مردم و تولید و اشتغالزایی از طریق موقوفات تاکید شده وظایف مهمی بر دوش این اداره کل سنگینی می کند. با رضا معممی مقدم مدیرکل اجتماعی و موسسات خیریه سازمان اوقاف و امور خیریه در مورد همین وظایف و سایر مسایل اجتماعی در حوزه وقف گفتگویی انجام داده ایم که در ادامه همین مطلب می خوانید:
همان طور که می دانید فرهنگ وقف، پیشینه و ریشه عمیقی در کشور ما دارد.  فکر می کنید که در زمان فعلی پرداختن به وقف و امور خیریه چه کارکردهای اجتماعی می تواند داشته باشد؟ از طرف دیگر چگونه می توان جایگاه وقف را در جامعه ارتقا داد؟
اعتقاد من این است که وقف با تبلیغ معرفی نمی شود بلکه وقف با دیده شدن کارکرد اجتماعی در سطوح جامعه خودش را معرفی می کند. مردم باید اثربخشی وقف و کار خیر را در سطوح مختلف جامعه ببینند.برای معرفی وقف و افزایش ضریب نفوذ وقف در سطوح مختلف جامعه به جای تبلیغ باید روی اثر بخشی وقف کار کرد تا مردم خودشان متوجه ارزش، جایگاه و ساحت وثیق وقف بشوند. اول از همه باید یک نقد سیاستگذاری فرهنگی در سازمان اوقاف داشته باشیم و نسبت به ایجاد سنجه های جدید برای وقف متناسب با اقتضائات زمان و مکان ـ بویژه در این برهه که سرعت تغییر و تحولاتی در جامعه بسیار بالاست ـ داشته باشیم.
بحث مطالعه علمی وقف و امور خیریه هم اهمیت دارد. ما وقف و خیر را از هم جدا نمی کنیم. به نظر من کسی که بین وقف و کار خیر تفاوت قائل می شود پی به ماهیت وقف نبرده است. از نظر علمی ما باید به این معنا توجه داشته باشیم که وقف را از خیر و خیر را از وقف جدا تلقی نکنیم فقط شکل ارائه این دو با هم فرق می کند.
می شود گفت خیر اعم از وقف است و شامل کارهای خیر دیگر هم می شود.
بله همین طور است. ببینید؛ خیلی از کارهای خیر مثل نذر و هبه و صدقه اخوات وقف هستند. اگر امروز وقف روی کیفیت زندگی مردم تاثیر بگذارد و باعث ارتقای کیفیت زندگی ما بشود آن موقع آن وقف می شود وقف مطلوب یعنی؛ وقفی که نیاز به تبلیغ ندارد که ما از آن به کارکرد اجتماعی وقف یاد می کنیم. از طرفی نوع نگاه مردم هم به وقف باید مورد مداقه قرار بگیرد یعنی؛ پژوهش ها و پیمایش ها و افکار سنجی های دقیقی در این زمینه در همه سطوح و اقشار جامعه باید انجام شود. وقتی که این تحقیقات مورد مطالعه قرار گرفت آن وقت می توانیم شیوه های وقف نوین را در برنامه ریزی های خودمان لحاظ کنیم. اصولا برنامه ریزی دقیق برنامه ریزی است که بر اساس اطلاعات و مطالعات درست شکل بگیرد. در این مقطع سازمان اوقاف دارد شناسه های فعالیت های خود را برای سال 98 به استانها ابلاغ می کند. اگر قرار باشد که ما همان فعالیت های قبلی را انجام دهیم عملا اتفاق خاصی نمی افتد. ما باید در سیاستگذاری های مان تجدید نظر کنیم. ما در این اداره کل هشت شناسه داریم که همه آنها در قالب یک موضوع که اجرای نیات واقفین باشد، تعیین شده است. تعدد این شناسه ها باعث خستگی استانها و پایین آمدن کیفیت برنامه ها می شود. از سویی اگر تعداد شناسه ها زیاد شود آن وقت زمانی برای نظارت و ارزیابی برنامه ها وجود ندارد بنابراین باید تعداد شناسه ها را کم کنیم.در مجموع اعتقاد من بر این است که سیاستگذاری وقف در کشور ما دچار آسیب شده است. این آسیب متاثر از شرایط تاریخی و شرایط اجتماعی کشور است. ما واقفینی داشته ایم که به سازمان اعتماد نکرده اند و خودشان متولی شده اند یعنی به اصل وقف اعتقاد داشته اند اما به سازمان اوقاف اعتقاد نداشته اند.البته در یک دیدگاه کلی تر عموم مردم به نهاد وقف اعتماد دارند.
من فکر می کنم شاید این مساله به این برمی گردد که پیش از این بیشتر خواسته اند سازمان اوقاف را پررنگ نشان دهند تا خود نهاد وقف را. اصرار بر این که اسم سازمان اوقاف باید همه جا باشد به نظر روش درستی نمی آید.این طور نیست؟
بله، حجم مطالعاتی که پیش از این برای وقف انجام شده زیاد بوده اما به نظر من غیرکاربردی بوده. این یکی از چالش هایی است که ما با آن مواجه هستیم. این بسیار اصل مهمی است که در مدیریت وقف و کار خیر دانایی و مهارت در این زمینه را لحاظ کنیم. ما نتوانسته ایم سواد کار خیر و خیریه گردانی و مدیریت وقف را در دوره های آموزشی به جامعه هدف خود منتقل کنیم. اگر بخواهیم سیر تطور بی اعتمادی به اوقاف را مرور کنیم می بینم که در دوران پهلوی به دلیل استحاله اسلام به نهاد وقف توجهی نشده در حالی که امام خمینی (ره) را می توانیم محیی وقف بدانیم. امام (ره) از همان ابتدا به بازگشت وقف به وقفیت خود تاکید کردند. سازمان اوقاف تا به حال فعالیت های خوبی انجام داده است اما به دلایل متعدد مثل  خلا قانونی ، قوانین اداری و برروکراسی پیچیده آن طور که باید و شاید موثر واقع نشده است.
جامعه ما دارد به سمت کثرت گرایی پیش می رود اما اوقاف حصرگراست. حالا وظیفه ما چیست؟ وظیفه ما این است که به این کثرت گرایی جامعه پاسخ بدهیم.
شما چه برداشتی از کثرت گرایی دارید؟
کثرت گرایی یعنی این که مطالبات جامعه ما متنوع شده است. جامعه توقعات جزئی تری از اوقاف دارد و ما باید متناسب با توقعات جامعه و نیاز مراجعه کنندگان فعالیت های دقیق تری را تعریف کنیم. سنت حسنه وقف در فقه شیعه جایگاه رفیع و تمندن سازی دارد. وقف ایستا خطر جدی است که مکتب وقف را دارد تهدید می کند.
وقف ایستا چگونه شکل می گیرد. فکر نمی کنید بخشی از ایستایی به نیت واقف هم برمی گردد؟
ماهیت ایدوئولوژیک وقف باید تعریف شود. مسئولان ادوار مختلف اوقاف نتوانسته اند وقفی را که متعلق به همه اقشار جامعه باشد، تعریف کنند. ضعف اطلاع رسانی در زمینه فعالیت های اوقاف هم به این مساله دامن زده است.
دکتر خاموشی ؛ رئیس جدید سازمان اوقاف و امور خیریه هم در مراسم معارفه و هم در مصاحبه های مختلف تاکید کرده اند که به پیگیری امور خیریه در سازمان اهمیت بیشتری خواهند داد. به نظر می رسد در این زمینه بار سنگینی بر دوش اداره کل امور اجتماعی و موسسات خیریه است.چه کار باید کرد که امورخیریه در اوقاف جان بگیرد؟ برآورد شما در زمینه رابطه موسسات خیریه و سازمان اوقاف چیست؟ چه فرصت ها و تهدیدهایی در این زمینه وجود دارد؟
خوشبختانه انگیزه و اهتمام موثری از طرف ریاست سازمان اوقاف و امور خیریه در زمینه توجه به حوزه خیریه ها وجود دارد که برای ما فرصت و امتیاز بزرگی محسوب می شود. از طرفی ظرفیت ها و منابع مردمی زیادی در اهتمام به خیریه ها وجود دارد. اگر علاوه بر موسسات همه تشکلها از جمله تشکلهای دینی را هم  لحاظ کنیم کارهای خیر فراوانی در کشور انجام می شود.
چالشهای زیادی هم در مورد ساماندهی خیریه ها وجود دارد از جمله ابهام در نقش و جایگاه خیریه ها در نظام حاکمیتی ما. سوال این جاست دستگاه های ذیربط کجای کار خیریه ها را به عهده گرفته اند؟ مورد دیگر فقدان منابع نظری برنامه ریزی و نظارت و ارزشیابی علمی مربوط به شکل گیری خیریه هاست. منابع نظری ما برمی گردد به بحث قانون اساسی، برنامه ششم توسعه ونقشه مهندسی کشور مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی. همچنین نارسایی هایی در حوزه پشتیبانی از خیریه ها وجود دارد چه از لحاظ نرم افزاری و چه از لحاظ سخت افزاری. در خود سازمان اوقاف هم شاهد فقدان برنامه راهبردی و ابهام در نقش خیریه ها هستیم که یکی از دلایش خلاهای قانونی است. از طرفی شاهد سامان نیافتن نظام برنامه ریزی، هماهنگی نظارت و ارزش یابی اطلاعات پایه خیریه ها هستیم. در تعریف و طبقه بندی انواع خیریه ها ضعف های زیادی وجود دارد . تمام خیریه ها باید شناسایی و سطح بندی شوند. فقدان نظام آموزشی مناسب برای توسعه و ترویج خیریه ها هم از دیگر چالش های موجود در این زمینه محسوب می شود. ساماندهی مدیریت تخصصی در خیریه ها را به عنوان یکی از کارهای جدی خودمان  پیگیری می کنیم. باید تمام فرصت های فرهنگی و اجتماعی کشور را در زمینه تقویت و ساماندهی خیریه ها به کار بگیریم.
سازمان اوقاف به تعریفی حد واسط حاکمیت با جامعه است. هر کار خیری که با هر عنوانی انجام می شود سازمان اوقاف باید نقش واسطه گری خودش را ایفا کند. نکته خیلی مهمی است که ما در حوزه اجرای نیات می گوییم ابر و باد و مه و خورشید فلک در کارند و در واقع همه معاونت ها و بخش های مختلف سازمان همه و همه تلاش می کنند که کار برسد به معاومت فرهنگی و اداره کل ما که وظیفه اش اجرای نیات است. در یک نگاه کلی تر در حوزه اجتماعی هم همین اتفاق می افتد حرف ما این است که فعالیت های بخش های مختلف سازمان حتی فعالیت های قرآنی باید زیر چتر بحث اجتماعی قرار بگیرد. ما در سازمان اوقاف باید نقش عون اجتماعی را ایفا کنیم. به عنوان سازمان با امکاناتی که دارد می تواند با اهمیت دان به استارت آپ ها و با به کارگیری جوانان فعال، در امر اشتغالزایی موثر باشد. نقش روحانی اعزامی از سوی اوقاف برای مقابله با آسیب های اجتماعی چیست؟ روحانیون اعزامی ما باید پیامهای اجتماعی جامعه را با همکاری پژوهشکده ها بنا بر اولویت ها و شرایط استانی و منطقه ای با مردم در میان بگذارند. اعزام پربازده و درست یعنی این. یعنی اعزامی که توانمند سازی مردم را به همراه داشته باشد. ما می توانیم بوم گردی را در روستاها احیا کنیم. این کار باعث می شود که مهاجرت معکوس شود و همه به روستاهایشان بازگردند. فعالیت های اجتماعی در مناطق محروم و سکونتگاه های غیر رسمی باید در اولویت کار ما قرار بگیرد. باید پیامهای مثبت امامزاده ها و کارکردهای اجتماعی آنها را به گوش مردم برسانیم.
چه برنامه هایی برای سال 98 در نظر گرفته اید؟
برنامه های سال 98 با امسال متفاوت خواهد بود. ما در برنامه ریزی هایمان برای سال دیگر توجه به اثر بخشی و کیفی سازی فعالیت ها را مد نظر قرار داده ایم. برنامه های ما در سال آینده سه وضعیت پیدا می کند؛ اول اینکه بعضی از فعالیت های ما ادامه خواهد داشت. وضعیت دوم این است که بعضی از برنامه هایمان تغییر پیدا می کند و در وضعیت سوم برخی از برنامه ها حذف خواهد شد. بنای جدی داریم که اداره کل تبدیل به استان سی و دوم کشور نشود یعنی؛ از تصدی گری پرهیز کنیم و نظارت، سیاستگذاری و حضور مستمرمان را در استانها تقویت کنیم . هر چه قدر که ما بیشتر به استانها برویم و ادبیات حاکم در ستاد را به استانها منتقل کنیم، آنها به عنوان شریانها و رگهای ما وظیفه خود را بهتر انجام می دهند.ارتقای امنیت اجتماعی مردم و جامعه، بهبود مسئولیت پذیری مشارکت همگانی وهمکاری بین بخشی در حوزه اجتماعی و خیریه، اجرای امینانهنیات اجتماعی وخیریهو افزایش بهره وری منابعمالی باهمکاری موسسات خیریه، طراحی شبکه مدارس معارف اسلامی و پشتیبانی هدایت و نظارت بر موسسات خیریه از جمله فعالیت های مهمی است که ما در سال 98 پیگیر انجام آنها خواهیم بود.
دستاوردها و فعالیت های اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه را در چهل سال اخیر چگونه ارزیابی می کنید؟
طبق آمار و اطلاعات استخراج شده از سامانه جامع بانک اطلاعات و مدیریت موقوفات و اماکن متبرکه، چکیده ای از کارکرد اجتماعی موقوفات در راستای خدمت رسانی به مردم در چهاردهه انقلاب به یان شرح است:
1 ـ مشارکت در تامین هزینه تحصیلی یک میلیون و 102 هزار دانش آموز، تهیه لوازم التحریر، کیف، کفش و...، از محل عواید موقوفات مرتبط، در قالب «طرح مهرتحصیلی»
2 ـ مشارکت در تامین هزینه ازدواج جوانان و تهیه جهیزیه برای زوج های جوان (کمک به ازدواج آسان)، به تعداد 21 هزار زوج از محل عواید موقوفات مرتبط، در قالب طرح «پیوند آسمانی»
3 ـ مشارکت در تامین هزینه های درمانی، سلامت و... بیماران نیازمند، به تعداد 800 هزار نیازمند، از محل عواید موقوفات مرتبط در قالب «طرح مهرتندرستی».
4 ـ مشارکت در تامین معیشت و هزینه های زندگی فقرا، نیازمندان، ایتام، زنان سرپرست خانوار و ...، به تعداد یک میلیون و 185 هزار نیازمند، از محل عواید موقوفات مرتبط، در قالب طرح «دستهای مهربانی»
5 ـ مشارکت در اعزام زائر باراولی به مشهد مقدس، به تعداد 54 هزار و 500 زائر از محل عواید موقوفات مرتبط، در قالب «زائران حرم رضوی».
6 ـ مشارکت در اعزام زائر باراولی به عتبات عالیات(کربلا، نجف، کاظمین، سامرا و...)، به تعداد85 هزار و 19 زائر از محل عواید موقوفات مرتبط، در قالب «زائران حرم حسینی».
طرح ویژه های اجتماعی ما هم شامل این موارد می شود:
1 ـ طرح پیوند آسمانی (کمک هزینه ازدواج آسان و تهیه جهیزیه زوج های جوان)
2 ـ طرح زائران حرم رضوی (اعزام زائر بار اولی به مشهد مقدس)
3 ـ طرح مهر تندرستی (کمک هزینه دارو،  درمان وسلامت)
4 ـ طرح زائران حرم حسینی (اعزام زائر باراولی به عتبات عالیات)
5 ـ طرح دستهای مهربانی (کمک به نیازمندان، فقرا، ارحام واقف، ایتام، زنان سرپرست خانوار و...)
6 ـ طرح مهرتحصیلی (کمک هزینه دانش آموزان، تهیه لوازم التحریر، کیف، کفش و...)
7- طرح بصیرت عاشورایی  (نیات مربوط به عزاداری ،تعزیه داری  واطعام محرم و صفر)
برچسب ها  

نظرات کاربران پیرامون این مطلب

انصراف از پاسخ به کاربر