موقوفه عام گلشهر کرج یکی از بزرگ‌ترین و باارزش‌ترین موقوفات خاندان نیک‌اندیش حاجی ترخانی است؛ میراثی که با نیت خیر و خدمت به مردم، به‌ویژه توسط زنده‌یاد حاج کاظم حاجی ترخانی، حاج علی حاجی ترخانی و حاج کاظم آقاشاکری پایه‌گذاری شده و سال‌هاست در خدمت مردم کرج است. این موقوفه از ساخت مسجد و تأمین مسکن تا حمایت از معیشت خانواده‌ها، نقش پررنگی در زندگی روزمره مردم داشته است. یکی از نمونه‌های موفق این اقدامات، بازارچه خیریه گلشهر یا همان بازارچه پونه است.ماجرا از آنجا شروع شد که حدود سال ۱۳۹۶، شهرداری کرج تصمیم گرفت برای ساماندهی دستفروشان و بساطی‌های منطقه گلشهر و بلوار پونه اقدام کند. در همین راستا، متولیان موقوفه عام گلشهر، در حرکتی خداپسندانه و با همراهی کامل با شهرداری، یک زمین ۷ هزار متری در یکی از بهترین نقاط گلشهر—در حاشیه بلوار اصلی ۴۵ متری و در نزدیکی ایستگاه مترو—را به این کار اختصاص دادند. نتیجه این اقدام، راه‌اندازی بازارچه‌ای منظم و امن برای حدود ۷۶۰ دستفروش بود؛ جایی که امروز محل کسب و روزی صدها خانواده است.اینجا نه‌تنها جایی برای فروش اجناس، بلکه محلی برای آرامش و امنیت خاطر بساطی‌هاست. دیگر لازم نیست نگران باران، برف یا جمع شدن بساط‌شان توسط مأموران باشند. هر روز که بازارچه باز می‌شود، دعای خیری برای واقفان نیک‌اندیش و متولیان مسئول شنیده می‌شود؛ چرا که این مکان، نان صدها سفره را تضمین کرده است.

وقتی آتش به جان بازارچه خیریه گلشهر افتاد

اما در روز ۱۱ تیر ۱۳۹۷، فاجعه‌ای ناگهانی همه چیز را زیر و رو کرد. هنوز کسی دقیق نمی‌داند آتش از کجا شعله کشید، اما آنچه مسلم است، اتصال برق‌های غیراصولی که برخی کسبه برای روشن نگه‌داشتن مغازه‌هایشان کشیده بودند، بازارچه را به کام شعله‌ها برد. در عرض چند ساعت، بازارچه و تمام دارایی کاسبانش خاکستر شد. زار و زندگی بسیاری دود شد و به هوا رفت. نه مقصری پیدا شد، نه بیمه‌ای وجود داشت که جبران خسارت کند. و شایعه و حرف و حدیث هم بلافاصله پشت سرش آمد...این حادثه برای کاسبان و خانواده‌هایشان فاجعه بود، اما دردی دیگر دل متولیان موقوفه عام گلشهر را آزرد؛ تهمت‌هایی که بی‌پایه و بی‌رحمانه به سمت‌شان روانه شد. برخی گفتند خودشان پشت آتش‌سوزی‌اند، که می‌خواهند زمین را پس بگیرند. در حالی که هدف آن‌ها فقط خیر بود، صدها پرونده قضایی برای جبران خسارت علیه‌شان تشکیل شد. آمده بودند ثواب کنند، اما کباب شدند!با این حال، متولیان موقوفه، درست مانند واقفان نیک‌سیرت‌شان، صبوری و خیرخواهی پیشه کردند. نه فقط پا روی تمام تهمت‌ها و شکایت‌ها گذاشتند، بلکه با رویکردی مسئولانه و مهربانانه، وارد مدیریت بحران شدند. با برگزاری جلسات متعدد و همراهی مسئولان شهری، همان قطعه ارزشمند از زمین موقوفه را دوباره به بازارچه اختصاص دادند؛ تا بار دیگر محلی برای روزی حلال کاسبان و مأمن خانواده‌های نیازمند، به‌ویژه زنان سرپرست خانوار باشد.برای کمک به کاسبان آسیب‌دیده از آتش‌سوزی، حدود ۷۰ درصد از اجاره کارشناسی زمین را بخشیدند تا چرخ کسب‌وکارشان دوباره بچرخد، ضررهایشان جبران شود و زندگی به بازارچه بازگردد.

در میانه آن روزهای سخت و پرتنش، برای مدیریت بازارچه نیاز به فردی امین، کاردان و مورد اعتماد بود. فردی که هم حمایت کاسبان را داشته باشد، هم مورد تأیید متولیان موقوفه و هم از نظر مسئولان شهری قابل اعتماد باشد. این شد که محمدرضا نظری برای این مسئولیت انتخاب شد؛ مدیری با تجربه که پیش‌تر در مجموعه‌هایی مانند نور دیدگان، دانشگاه پیام نور، شهرداری و دیگر نهادهای مهم سابقه‌ی درخشان مدیریتی داشت و همه می‌دانستند از پس این مسئولیت برمی‌آید.نظری از همان ابتدا با انرژی و تعهد وارد میدان شد. از راه‌اندازی دوباره بازارچه گرفته تا پیگیری جبران خسارت کاسبان از شهرداری کرج، رایزنی‌های متعدد با مسئولان شهری و نمایندگان وقت مجلس شورای اسلامی و مشورت با دادستان وقت استان البرز؛ همه را با جدیت پیگیری کرد تا بتواند گره‌ای از کار مالباختگان باز کند.نتیجه این تلاش‌ها هم کم‌نظیر بود: بسیاری از کاسبانی که در ابتدا شاکی بودند و به دستگاه قضایی شکایت برده بودند، با رضایت و اعتماد به مسیر گفت‌وگو و تعامل برگشتند و از شکایت‌های خود صرف‌نظر کردند؛ چون دیدند کسی آمده که نه‌فقط دردشان را می‌فهمد، بلکه واقعاً برای حل مشکل‌شان پا به میدان گذاشته است.متوليان موقوفه عام گلشهر در سكوت و عدم حمايت برخى مسئولان از موقوفه در حادثه آتش سوزى بازارچه، با تكيه بر خداوند و حقانيت وقف و با حمايت ‌معاونت سياسى وقت استاندارى البرز، حامى مال‌باختگان آن حادثه ناگوار شدند و بدون هيچ چشمداشت و توقعى در پشت پرده مشغول برنامه‌ريزى و ساماندهى پروژه‌اى بزرگ با مديريت و همراهى محمدرضا نظرى شدند.

جان دوباره

از نظر متولیان، شهرداری و کاسبان محمدرضا نظری گزینه مناسبی برای احیای بازارچه بود. کسی که سرش درد می‌کند برای اینکه بازارچه درست و اصولی احیا شود. طوریکه هم غبطه وقف  و  هم حقوق کاسبان حفظ شود.‌او هم پاسخ این اعتماد را داد و با فروش منزل مسکونی و سرمایه‌هایش کار احیای بازارچه را  به شکل اصولی آغاز کرد و تحت نظارت سازمان ميادين شهردارى كرج، استانداردسازی بازارچه از توزیع برق‌ در غرفه‌ها با استفاده از کابل‌های استاندارد، نصب فیوز و کپسول آتش‌نشانی در غرفه‌ها، ایجاد راهروهای فرار و غیره مد نظر قرار گرفت. حفاظت و امنیـــت بازارچه خیریه گلشهر از طریق نصـب دوربین‌های مداربسـته در محیط داخلـی و خارجی، ایجـاد کانکـس مخصـوص حراسـت در دو ورودی اصلی و حضور نیروی انتظامی در محل بازارچه تامین شد.همچنین از طریق قرارداد با شرکت‌های بیمه، بازارچـه تحـت پوشـش بیمه آتش‌سوزی سازه‌ها و امکانات بازارچه، بیمه آتش سوزی جداگانه برای اجناس کاسبان در غرفه‌ها، بیمه شخص ثالث مراجعه کنندگان و بیمه مسئولیت مدنی کارفرما قرار گرفت‌.در نهایت جانمایی هر یک از کاسب ها در غرفه‌ها انجام شد و بازارچه خيريه گلشهر دوباره رونق گرفت. از افراد فاقد درآمد تا زنان سرپرست خانوار و دستفروشانى كه روزی مجبور بودند بساطشان را زیر سقف آسمان خدا پهن کنند حالا در بازارچه‌ای زیبا با امکانات مناسب حفاظتی، امنیتی و بهداشتی قرار گرفتند.

حمایت ویژه

اما وقتی کرونا به جان جهان افتاد و البرز را  هم فرا گرفت،  مغازه‌ها، بازارچه و پاساژها تعطیل شد و دوباره کار کاسب ها از جمله کاسبان بازارچه خیریه گلشهر خوابید. دوباره متوليان و مدیریت بازارچه به فکر افتادند تا در ركود كاسبى دوران كرونا هم خود را  همراه  اهالی بازارچه قرار دهند و با بخشیدن اجاره‌بهاى یکی‌دوماه، سنگینی فشار بی‌درآمدی را از دوش کاسبان کم کنند.با نظر متولیان موقوفه عام گلشهر و  مدیریت بازارچه برای کمک به کاسبان که اغلب از قشر آسیب‌پذیر بودند، هزینـه‌ای بـه عنـوان رهـن و شـارژ قبـل از موعـد دریافـت نشد و اجاره ماهیانه غرفه‌ها هنوز هم در این بازارچه خیریه به قیمت تمام بهای کارشناسی نیست و سال هاست مبلغ اجاره به ارزش واقعی ملک گرفته نمی‌شود.اگرچه همان اجاره دريافتى هم صرف امور خير ديگرى از جمله كمك هزينه خريد دارو يا درمان بيماران نيازمند يا كمك هزينه تحصيلى دانش‌آموزان و دانشجويان مستعد و … می‌شود.

خیری که صرف خیر می‌شود

بازارچه خیریه گلشهر با نیت خیر ساخته شد و همچنان بر پایه همان نیت خیرخواهانه به راه خود ادامه می‌دهد. به گفته‌ی محمدرضا نظری، مدیر بازارچه، برای کمک به حل مشکلات مالی کاسبان، صندوق خیریه‌ای داخلی راه‌اندازی شد؛ صندوقی که فقط مخصوص کاسبان بازارچه نبود، بلکه دریچه‌ای برای کمک‌رسانی گسترده‌تر به نیازمندان نیز بود.مبالغ مختلفی از کمک‌های شخصی، خانوادگی و مردمی در این صندوق جمع‌آوری شد و بخش قابل توجهی از درآمد بازارچه نیز به امور خیریه اختصاص یافت. این کمک‌ها گاهی به‌صورت مستقیم به دست نیازمندان رسید و گاهی از طریق همکاری با موسسات خیریه، در قالب طرح‌هایی همچون اکرام ایتام، کمک‌هزینه تحصیلی، اهدای لوازم‌التحریر و حتی یاری‌رسانی به زلزله‌زدگان و سیل‌زدگان مناطق مختلف کشور، صرف شد.

امروز، بازارچه خیریه گلشهر فقط محلی برای کسب درآمد نیست؛ بلکه منبع درآمد مستقیم و غیرمستقیم بیش از ۲ هزار خانوار است و در کنار آن، به فعالیت‌های فرهنگی و ورزشی نیز اهمیت می‌دهد. حضور برخی جوانان ورزشکار در میان کاسبان، باعث شد تا مسابقات فوتسال بین کاسبان بازارچه نیز برگزار شود و فضایی پرنشاط و صمیمی در کنار کسب‌وکار شکل بگیرد.نوروز هـر سـال هم بـرای رونـق هرچـه بیـشتر کاسـبی و همچنیـن ایجـاد فضـای مناسـب برای خریـد عیـد مـردم، برنامه‌های ویژه‌ای مثل توزیع بن کارت در ادارات و شرکت‌ها و قرعه‌کشی  در بازارچه پیش‌بینی می‌شود‌. اجرای مراسمات مذهبی هم از دیگر فعالیت‌های بازارچه است و ایجــاد فضــای معنــوی در بازارچـه خیریـه گلشـهر  هم مد‌نظر قرار دارد.حالا بازارچه‌ خیریه گلشهر  با متولیان دلسوز و مدیریت خوبش نمونه کاملی از مراکز فروش است که هم اقتصاد و معیشت را در برگرفته و هم فرهنگ و مذهب و سلامت را. این ها همه از برکات وقفی است که روزی خیرین نیکوکار برایش از مالشان گذشتند و همه را وقف خیر رساندن به‌ مردم کردند. وقفی ماندگار كه تا ابد ادامه‌دار است.